HISTORIA NASZEJ MIEJSCOWOŚCI

Najdawniejsze dzieje Brodeł owiane są tajemnicą. Początki tej osady próbował przedstawić Stanisław Poloczek, który powstanie miejscowości Brodła łączy z działalnością Palatyna z czasów Władysława Hermana – Sieciecha, którego dobra zajmowały obszar od Tyńca, aż po rzekę Białą Przemszę. Miał podobno siedmiu synów. Przy podziale dóbr dzisiejsze Brodła i ziemię, aż po Chrzanów otrzymał syn imieniem Żegota.

Pierwsza historyczna wzmianka pochodzi z 1353 r. Miejscowość Brodła wraz z Słogniowicami, Kossową, Tłuczanią, Chrząstowicami i Łątkowicami należy do stolnika krakowskiego Dziersława. W tym, że roku biskup krakowski Boczęta zatwierdził erekcję kościoła w Tłuczani i nadał temu kościołowi dziesięcinę z miejscowości Brodła. Kolejna informacja pochodzi z 1390 roku. Mikołaj z Brodeł procesuje się z Mikołajem z Przytkowic o granice swoich włości. W 1402 r. Sąd Ziemski Krakowski postanawia, że Pielsz z Brodeł winien podzielić Brodła z braćmi przyrodnimi po spłaceniu jemu i jego żonie dwóch części.

Dokładny obszar miejscowości oznaczony został w akcie rozgraniczenia wsi Brodła Poręby Żegoty i Kamienia, którego dokonał na przełomie 1417/1418 roku Jakub z Brodeł. Szczegółowe rozgraniczenie między Brodłami, a Kamieniem (z wyłączeniem łąki plebańskiej w Porębie Żegoty, na której mogli wypasać mieszkańcy Kamienia pod warunkiem nie wyrządzania szkody) zatwierdził podkomorzy krakowski Piotr Szafraniec w 1419 r. W dokumencie z 1424 r. występują kmiecie z Brodeł, którzy sprzeciwili się roszczeniom Stanisława z Morawicy. W latach 1468-1470 właścicielami Brodeł jest Andrzej Pielsz i jego żona Anna córka zmarłego Jana z Grzegorzowic. W 1468 roku Anna Pielsz pozwała do sądu Jana Nekadę z Obrazowic i Stradlic o zwrot kosztowności wartości 210 grzywien, na którą to sumę składało się: 12 złotych pierścieni, 50 pereł, 2 sztuki sukien z sukna florenckiego, 2 sztuki płaszczy sukiennych, które wymieniony zagarnął w czasie pełnienia nad nią funkcji opiekuna prawnego. W 1472 r. Jakub Pielesz z Brodeł sprzedał za 28 grzywien Jakubowi Tesnerowi część gaju należącego do Brodeł. W 1474 r. wymienieni zostali kmiecie z Brodeł: Marcin Włoch, Piotr Wawrzek, Michał Migdał, Mikołaj Grzegorzkowic.

Rejestr województwa krakowskiego obejmujący lata 1490-1520 podaje wykazy poborowe z Brodeł, które w poszczególnych latach wynosiły: 1489 - 1490 pobór z 6 łanów, 1491 - 1494 pobór z 4 łanów, 1497 - 1500 pobór z 3 łanów, 1499 - pobór z 3 łanów i wiele łanów opustoszałych.

Trudno jest dociec, czy przyczyną spadku poboru były kataklizmy wojenne, epidemie częstych i groźnych w tamtych latach chorób zakaźnych. Na przełomie XV /XVI wieku część wsi Brodła była własnością szlachecką, a część należała do dóbr kościelnych. Dokumenty sądu grodzkiego podają, że za czasów Jana z Grodkowic (1502 - 1505) Jan i Jakub Pielszowie sprzedali za 40 grzywien klasztorowi Bożego Ciała na Kazimierzu las zwany Lipowa leżący koło Brodeł i Kamienia. Dekret królewski wydany, w 1532 r. dokonuje podziału następujących dóbr: Poręba Żegoty, Brodła, Chrząstowice, Kossowa, Poręba Kozia i Poręba Świnna. Dekret ten rozstrzygał spór pomiędzy Wawrzyńcem Myszkowskim z Mirowa, kasztelanem bielickim braćmi Piotrem i Stanisławem Porębskimi, a ich bratankiem Piotrem.

Według rejestru poborowego ziemi proszowickiej z 1581 r. jedna część Brodeł była własnością dziedziców z Poręby Żegoty Porębskich herbu Nabram. Od nich dzierżawił ją niejaki Palczowski. Ta część miejscowości liczyła wówczas 3 łanów kmiecych, zagrodników bez roli 3, komorników z bydłem 1. Druga część Brodeł była własnością spadkobierców Piotra Zborowskiego wojewody krakowskiego i było w niej łanów kmiecych 3, czynszowników 2, zagrodników bez roli 3, komorników bez bydła 2. Na początku XVII wieku wieś Brodła należy do jednej rodziny a mianowicie hrabiów Korycińskich. Potwierdza to rejestr poborowy województwa krakowskiego z 1655 roku. Według niego wieś Brodła dzierżawił od Korycińskich Szyszkowski. Było w niej 6 ½ łanów kmiecych, płacono 234 złote polskie. W stosunku do wcześniejszych lustracji wykazano przyrost łanów kmiecych w Brodłach. W drugiej połowie XVII wieku we wszystkich wsiach podkrakowskich nastąpił znaczny zastój gospodarczy spowodowany wojną polsko-szwedzką trwającą w latach 1655 - 1660. Po Korycińskich dobra ich drogą koligacji rodzinnych przejął ród Szwarcenberg-Czernych herbu Nowina. Na początku XVII wieku miejscowość Brodła drogą podziałów rodzinnych staje się własnością Potockich herbu Pilawa z linii krzeszowickiej. Pod rządami Potockich, wieś zaczyna przeżywać powolny, ale systematyczny rozwój i rozkwit gospodarczo - ekonomiczny. Głównym zajęciem ludności tego terenu była uprawa roli: własnej lub pańskiej. W tym okresie w Brodłach rozwinęło się drobne rzemiosło - garncarstwo. W XVIII wieku Potoccy założyli duże jak na owe czasy kamieniołomy na styku granic miejscowości: Brodeł i Zalas w przysiółku o nazwie Orlej. Wydobywany był tam porfir i melafir używany do budowy dróg oraz wapień służący do wypalania wapna. Na przełomie XVII /XVIII wieku Brodła liczyły 101 domów, w których mieszkało 662 osoby. We wsi znajdował się młyn, 2 karczmy, 8 chałup o dwóch gospodarstwach, 75 o jednym gospodarstwie, 5 na ogrodach, 9 bez ogrodów. Był tylko jeden rzemieślnik.

Po III Rozbiorze Polski, od 5 lipca 1796 r. do 15 lipca 1809 r. miejscowość należy do Austrii pod nową nazwą „Nowa Galicja„ W okresie Rzeczpospolitej Krakowskiej (1815 - 1846) wieś Brodła należała do gminy XXII (numeracja urzędowa) z siedzibą wójta w Porębie Żegoty. Z chwilą likwidacji Rzeczpospolitej Krakowskiej Brodła zostały włączone ponownie do Galicji.

W XIX wieku następuje dalszy rozwój miejscowości. Systematycznie wzrasta liczba ludności, przybywa domów mieszkalnych. Większa część ludności zajmuje się rolnictwem, rzemiosłem, a część parała się przemysłem domowym, rzemieślnictwem i rzemiosłem artystycznym. Najbardziej rozwija się garncarstwo i wyroby z gliny na drewnianym kole. Wyroby brodelskich rzemieślników: garnki, misy, wazy i doniczki trafiały do Krakowa, Wieliczki, Oświęcimia i na Śląsk.


Łączność ze światem Potoccy utrzymywali przy pomocy telefonu i telegrafu. Na przełomie XIX/ XX wieku do transportu porfiru i melafiru zbudowano w Orleju poprzez Brodła, Mirów, Szwaby kolej wąskotorową do stacji kolei normalnotorowej w Okleśnej. Oprócz tego dr Niemczewski i spółka założyli dwa małe wapienniki. Powstała też Spółdzielnia Mleczarska na Spalonej w Kwaczale, która posiadała swoją filię w Brodłach. Mieszkańcy z Brodeł mieli też możliwość zatrudnienia w Zakładach Chemicznych założonych przez inż. Franciszka Mrowca z Krakowa i spółkę austriacką. Mimo pomyślnej koniunktury gospodarczo – społecznej niektórzy mieszkańcy tego regionu w tym, także rzemieślnicy wędrowali na roboty rolne do Prus.

Udawali się też na roboty do Węgier i Czech. Część miejscowych bezrobotnych trudniła się przewożeniem Żydów-handlarzy na targi, albo rozwózką węgla kamiennego lub kamienia drogowego. W początkowych latach XX wieku Potoccy w każdej wsi wybudowali dworek. W Brodłach wybudowali go w 1901 roku. Mieszkał w nim zarządca dóbr Potockich Piotr Szukiewicz. Dworek częściowo zmodernizowany istnieje do dnia dzisiejszego i jest majątkiem rodzinnym rodziny z Brodeł. W przededniu pierwszej wojny światowej na polecenie Habsburgów i Starostwa w Chrzanowie wójt Brodeł Jan Kałamacki sporządził spis furmanów na wypadek wojny. W miejscowości Brodła mobilizowano 20 furmanów. W październiku 1918 roku pierwszą oswobodzoną częścią państwa polskiego stała się Galicja zachodnia, a w niej gmina Alwernia, w tym Brodła. W latach 1918 - 1920, jak czytamy w kronice parafii w Porębie Żegoty, we wsi Brodła panował tyfus plamisty, który pochłonął 37 ofiar. Nie było żadnej pomocy od władz, a brud i nędza sprzyjał rozszerzaniu się zarazy. Ofiarą tej strasznej choroby padł też proboszcz ks. Wojciech Stypuła, który zaraził się od chorego w Brodłach.

W 1924 r. zostały utworzone Lasy Państwowe, które na terenie Brodeł istniały do 1947 r. W 1939 roku, kiedy wybuchła II wojna światowa, władze okupacyjne dokonały podziału powiatu chrzanowskiego. Większość wsi gminy Alwernia weszły w skład III Rzeszy. Brodła wraz z Mirowem i Podłężem znalazły się w Generalnym Gubernatorstwie. W 1944 roku szkoła zajęta była przez wojsko niemieckie. Wyzwolenie tego terenu nastąpiło w styczniu 1945 roku. W 1947r powstaje Nadleśnictwo Alwernia. Po drugiej wojnie światowe rozpoczyna się nowy, bardzo intensywny rozwój Brodeł. W latach 70 - tych nastąpiła budowa drogi Kraków - Oświęcim. Następnie elektryfikacja, gazyfikacja, budowa sieci wodociągowej i telefonizacja miejscowości.